Uwaga! Ta strona używa plików cookies i podobnych techonologii (kliknij aby poznać politykę plików Cookies)
Akceptuj i zamknij
Artykuły: Ból gardła
Udostepnij
Artykuły: Gardłowy lek PRO-TEST: Nr 1 (129) styczeń 2013
 Ból gardła Ból gardła Gardłowy lek

Zapalenie gardła to pierwszy objaw przeziębienia lub grypy. Przeważnie po kilku dniach przemija – wtedy zaczyna się katar i kaszel. Co zrobić, by złagodzić nieprzyjemny ból gardła, który utrudnia przełykanie?

 

Gardło drapie i jest zaczerwienione, do tego chrypka – to typowe objawy stanu zapalnego gardła. Przełykanie przychodzi nam z trudem i towarzyszy mu ból, ponieważ błona śluzowa gardła jest podrażniona. Często dochodzi do tego wszystkiego jeszcze ból głowy, zmęczenie i gorączka. U dzieci bardzo szybko pojawia się kaszel.

 

Skąd pochodzi choroba?

 

Około 90% wszystkich stanów zapalnych gardła jest spowodowanych wirusami. Infekcje bakteryjne to rzadkość. Na błonie śluzowej uszkodzonej przez wirusy mogą z łatwością rozwijać się bakterie (głównie streptococcus). Efekt? To stan zapalny migdałków (angina).

 

Domowe sposoby

 

Płukanie gardła letnią wodą z solą (łyżeczkę soli rozpuścić w 0,5 l ciepłej wody) oczyści miejsca pokryte wirusami w jamie ustnej i gardle. Nadają się do tego też napary z szałwi i rumianku. Ważne, aby produkować dużo śliny. Dzięki temu błona śluzowa gardła zostanie nawilżona i łatwiej nam będzie przełykać, a stan zapalny nieco się złagodzi. Ponadto ślina zawiera substancje obronne, które zwalczają wirusy. Produkcję śliny można zwiększyć ssąc kwaśne dropsy i cukierki na kaszel lub żując gumę.

 

Suche powietrze podrażnia błonę śluzową w stanie zapalnym. Zadbajmy więc o dobre nawilżenie pomieszczenia – możemy powiesić mokre szmatki na kaloryferze lub ustawić w pokoju miski z wodą. Poza tym pamiętajmy o tym, by dużo pić.

 

Kiedy do lekarza?

 

Do lekarza najlepiej udać się, jeśli temperatura ciała utrzymuje się na poziomie powyżej 38,5ºC przez ponad dwa dni, osłabienie spowodowane chorobą nie mija, węzły chłonne na szyi są powiększone, a na migdałkach tworzy się żółty nalot. Lekarz wyjaśni wtedy, czy mamy do czynienia z infekcją bakteryjną, którą można leczyć podając ewentualnie antybiotyki.

 

Jeśli u dzieci stanowi zapalnemu gardła towarzyszy wysypka, może to oznaczać szkarlatynę. W takim wypadku też należy pójść do lekarza.

 

Jakie leki?

 

Stanu zapalnego gardła wywołanego wirusami nie trzeba kurować lekarstwami. W ciągu kilku dni sami wyzdrowiejemy. Wymienione wcześniej domowe sposoby złagodzą nieco objawy choroby. Dostępne w aptekach leki zwane antyseptykami (które mają za zadanie unieczynniać bakterie, grzyby i wirusy) są przeciw wirusom mało skuteczne, podobnie jak kombinacje antyseptyków ze środkami miejscowo znieczulającymi lub antyseptyków z innymi substancjami. Poza tym powstaje pytanie: czy stosowanie leku, który oczyszcza gardło z wirusów – a przy okazji również z naszych własnych, pożądanych bakterii jamy ustnej – jest zasadne? Zabicie tych pożądanych bakterii podczas stanu zapalnego gardła byłoby nierozsądne. Tym bardziej, że większość bakterii chorobotwórczych pozostałaby nietknięta, gdyż te osiedlają się głęboko w rowkach błony śluzowej.

 

Z kolei zażywanie antybiotyków przy infekcji wirusowej nie ma sensu, ponieważ leki te zwalczają tylko bakterie, a nie wirusy. A więc na ból gardła antybiotyk wtedy nie pomoże. A ziołowe środki z różnymi ekstraktami roślinnymi? Ich skuteczność w leczeniu bólu gardła nie została wystarczająco dowiedziona, ale w aptekach dostępne są różne środki w formie tabletek do ssania, cukierków, płynów do płukania gardła, spray’ów, kropli i ziół do przygotowania inhalacji.


Co wchodzi w skałd leków na ból gardła?


Obok poszczególnych składników podajemy przykładowe leki zawierające te substancje

 

Antyseptyki:

 

  • Cetylpirydyna (cetylpyridinum), np. Halset (11,36 zł/24 tabl.) – tabletki do ssania
  • Chloroheksydyna (chlorohexidine), np. Sebidin (6,79 zł/20 tabl.) – tabletki do ssania
  • Chlorek benzalkoniowy (Benzalkonium chloratum), np. Septolete (12,90 zł/18 tabl.), Cholisept (13,84 zł/16 tabl.) – tabletki do ssania
  • Salicylan choliny, np. Cholinex (9,39 zł/16 tabl.) – tabletki do ssania

 

Substancje te wchodzące w skład preparatów na gardło maja działanie bakterio- i grzybobójcze. Ale działają jedynie powierzchniowo. Przy stanach zapalnych gardła nie są potrzebne, ponieważ choroba jest w tym wypadku spowodowana przeważnie wirusem. A w walce z wirusami antyseptyki skutkują jedynie połowicznie lub wcale.

 

Ponieważ antyseptyki niszczą nie tylko bakterie chorobotwórcze, ale i te pożyteczne zamieszkujące w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła, ich stosowanie przy infekcji wirusowej, przyniesie znikome efekty. Możemy więc w takim wypadku zrezygnować ze stosowania tych leków.

 

Antyseptyki są dostępne w postaci spray’ów do zaaplikowania do ust, w postaci płynnej do płukania gardła lub w postaci tabletek do ssania. Producenci zalecają stosowanie tych leków kilka razy dziennie.

 

Niektóre z tych leków zawierają alkohol, więc osoby z problemami alkoholowymi nie mogą ich zażywać. Również chorzy na wątrobę powinni z nich zrezygnować. Cetylpirydyna może ponadto wywołać reakcję alergiczną.

 

Jeśli chodzi o skutki uboczne, to po zażyciu leku mogą wystąpić przejściowe zaburzenia smaku. Poza tym chloroheksydyna może zabarwiać na brązowo plomby i sztuczne zęby, a niekiedy także język. Dlatego też przed zażyciem leku należy wyjąć protezę. Dentysta może usunąć takie przebarwienia, lecz te wystepujące na przednich zębach są uciążliwe.

 

Rzadziej zdarzają się podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej przy stosowaniu leków w płynie oraz mdłości i dolegliwości żołądkowe w przypadku tabletek do ssania. Bardzo częste stosowanie środków z cetylpirydyną może przebarwiać zęby (przebarwienia do usunięcia u stomatologa).

 

Nie ma danych co do ryzyka związanego z zażywaniem leków przez kobiety w ciąży i karmiące, lecz należy pamiętać, że środki te mogą zawierać alkohol. Lepiej więc, gdy kobiety w ciąży i karmiące zrezygnują ze stosowania tych leków, tym bardziej, że ich efekty nie są znaczące.

 

Jeśli chodzi o dzieci, to zanim podamy im lek, również zwróćmy uwagę na zawartość alkoholu. Tabletek do ssania nie powinno podawać się dzieciom poniżej szóstego roku życia, bo mogą połknąć lek zanim się rozpuści. Również płyn do płukania gardła dziecko prędzej połknie niż wypluje. Jeśli zdarzy się już połknięcie przez dziecko większej ilości takiego środka, może się to skończyć zatruciem z mdłościami, wymiotami lub biegunką. Niezbędna jest wtedy jak najszybsza pomoc lekarska. Ponieważ efekty stosowania antyseptyków na gardło nie są znaczące, dzieci powinny z nich w ogóle zrezygnować.

 

Skaldniki naturalne - olejki eteryczne:

 

  • Mentol (Mentholum)

np. Neo-Angin (12,57 zł/24 tabl.), Strepsils (18,30 zł/24 tabl.), Olbas (15,61 zł/45 g) – tabletki do ssania

 

Mentol to olejek eteryczny mięty, nadający tej roślinie charakterystyczny zapach i smak. Działa chłodząco na błonę śluzową w stanie zapalnym, dzięki czemu nieco ją znieczula, co jest skutkiem pobudzenia receptorów zimna. W większym stężeniu mentol działa antyseptycznie. Poza tym zapewnia świeży oddech. Mentol zmienia też przejściowo smak.

 

  • Mięta (Menthae piperitae)

np. Septosan (5,47 zł/20 szt.) – do naparów, Septolete, Neo-Angin – tabletki do ssania

 

Olejek eteryczny z mięty otrzymuje się z liści i kwitnących pędów rośliny. Działa chłodząco na skórę i błony śluzowe, w wyniku czego następuje lekkie znieczulenie. Działa słabo antyseptycznie. Może mieć też działanie żółciopędne.

 

  • Rumianek (Matricaria chamomilla)

np. Septoflos Tea (6,08 zł/20 szt.) – do naparów

 

Olejki eteryczne pozyskuje się z koszyczków kwiatowych. Ma działanie przeciwzapalne, antybakteryjne i przeciwbólowe.

 

  • Anyż (Pimpinella anisum)  

np. Neo-Angin

 

Działa wykrztuśnie zwiększając wydzielanie śluzów, ma też działanie antyseptyczne.

 

  • Szałwia (Salvia ofticinalis)

np. Septoflos Tea (6,09 zł/25 szt.) – do naparów, płyn Salviasept (6,06 zł/35 g)

Ma działanie odkażające i przeciwzapalne. Dostępna również jako herbata do zaparzenia.

 

  • Babka lancetowata (Plantago lanceolata L.)

Stosuje się liście w pełni rozwinięte. Rozrzedza śluz w stanach zapalnych gardła.

 

  • Olejek eukaliptusowy (Aetheroleum eucalypti)

np. Olbas, Septolete

 

Otrzymuje się go z młodych gałązek i młodych liści eukaliptusa. Działa antyseptycznie i obkurcza przekrwioną błonę śluzową górnych dróg oddechowych.

 

  • Koper włoski (Foeniculum vulgare)

np. płyn Salviasept (6,65 zł/35 g)

 

Olejki eteryczne są zawarte w nasionach kopru. Ma działanie wykrztuśne, antyseptyczne i przeciwzapalne.

 

  • Tymianek (Thymus vulgaris)

np. Tymianek i Podbiał (8 zł/16 tabl.) – tabletki do ssania, płyn Salviasept

 

Olejek eteryczny tymianku działa bakteriobójczo.

  • Tymol (Thymolum)

np. Septolete

 

Działa przeciwbakteryjnie i zwalcza niektóre grzyby i wirusy. Najczęściej używa się go jako środek odświeżający w wodach do płukania ust i w formie płynów do płukania gardła. Przedawkowanie wywołuje nudności, ból głowy i osłabienie oddechu.